Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan büyük İstanbul depremi için tarih verdi

Deprem Bilimci Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, depremlerin öngörülebilir olduğunu söylerken, Marmara’da beklenen büyük depremin, 2045 yılında gelebileceğini ifade etti.

Gündem 03.11.2020, 17:25
Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan büyük İstanbul depremi için tarih verdi

Deprem Bilimci Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, depremlerin öngörülebilir olduğunu söylerken, Marmara’da beklenen büyük depremin, 2045 yılında gelebileceğini ifade etti. 

Sisam’da gerçekleşen depremin de önceden kestirilmiş olduğunu vurgulayan Ercan, İzmir’de ve Kuşadası’ndaki bazı binaların artçılarda yıkılabileceği yönünde uyarı yaptı.

30 Ekim’de İzmir'de meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki deprem sonrası arama ve kurtarma çalışmaları beş binada sürüyor. Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, RS FM’de Ali Çağatay’la Seyir Hali programında depremlerin nasıl oluştuğunu ve tahmin edildiğini anlattı.

2001’de yaptığı çalışmada yaşanan depremlerin tahmin edilmiş olduğunu söyleyen uzman, uzun erimli algoritma ile yaptığı kestirimler üzerine Marmara’da beklenen büyük depremin 2045’te gerçekleşebileceğini vurguladı. 

'BU DÖNEM TÜRKİYE İÇİN DEPREM DÖNEMİ'
Prof. Dr. Ercan, bu yıl gerçekleşen depremlerin daha önceden tahmin edildiğini şöyle anlattı: 

2018 yılında yapmış olduğum açıklamalarda 2020-2022 yıllarının Türkiye’de bir deprem dönemi olacağını belirtmiştim. Bunun jeofizik öngörüleri vardı. ‘Aferin, ben bildim’ demek istemiyorum çünkü jeofizik mühendisinin görevi bu. 2020 yılı gerçekten depremlerle girdi. Akhisar Depremi, Elazığ Depremi, Marmaris Depremi ve Sisam Depremi oldu. 2001 yılında yapmış olduğum çalışmada Van’ı, Bodrum’u, Midilli’yi, Sisam’ı, Akhisar’ı, Manisa’yı, Edremit’i saydık. 2001 yılı yaptığım yayında tamamı var. Gerginliğini taşma noktasına getiren boşaltıyor. Bizim uzun erimli deprem kestirimlerimiz vardır, hata payımız 5 ila 10 yıl arasındadır. Orta erimli kestirimlerimizde hata payı bir iki yıldır. Kısa erimli kestirimlerimizde hata payları günlük veya haftalıktır. Uzun erimli kestirimler bizim veri dağarcığımızı kullanarak yapılır. Benim 2045 dememin nedeni odur.

'DEPREMLER BİLİNMEDİK BİR ZAMANDA OLMUYOR'
Ercan, depremleri tahmin etmede kullandığı algoritmanın nasıl çalıştığını “2045’i bulduğum algoritmayı 1980’li yıllarda geliştirdim. Doktora sonrası konusu depremlerin kestirilmesi olan tek kişi benim, keşke sayımız daha fazla olsaydı. Uzun erimli kestirimle geçmişteki depremlere bakıyorsunuz. Geçmişteki depremleri oluş zamanı ve oluş büyüklüğü olarak çizdiğim zaman, doğrusal bir ilişki buldum. Geçmişteki depremlerle zaman ilişkisinde sekmeli doğrusal bir ilişki var. Bu tür doğrusal kestirimlerde hata payı çok düşüktür. Bu şunu gösterdi, depremler bilinmedik bir zamanda olmuyor. Her an deprem olabilir denecek kadar pervasız davranmıyor. Yaklaşık tarih veriyor. İlk defa algoritmamı işlettiğim zaman ‘Doğu Marmara’ya 1994 yılından sonra 7.5 büyüklüğünde bir deprem gelebilir’ diye açıklama yaptım. Bunu Cumhuriyet Bilim Teknik’te yayınladım. Sonuçta deprem 5 yıl sapmayla 1999’da oldu. Algoritmanın çalıştığını bana gösterdi” diye anlattı.

MARMARA DEPREMİ İÇİN TARİH NE?
Algoritmanın çalışmasını sağlayan verilerin toplanma yoluna Ercan “Varsayımlar ve veri tabanı nereye dayanıyor? Tüm zamanlarda iki tane büyük şehir var: Nicaea (İznik) ve Constantinapol (İstanbul). Bunlar o dönemin büyük şehirleri dolayısıyla depremler odaklarını belirleyecek belli bir düzenekleri olmadıkları için Marmara’da olan depremleri İstanbul diye yazmışlar. Daha az sarsıldı ise İznik diye yazmışlar. Bu tarihsel verileri toplamanın bir sorunu var. Tamamını ‘Marmara gerginliği’ olarak varsayarak bütüncül aldım çünkü bunları tam ayıramıyorsunuz. Marmara’da olan deprem diğer yerleri etkiliyor zaten. Gölcük’te olan depremin Avcılar’ı yıkması örnek olarak gösterilebilir. Baktığımız zaman 2300 yıllık bir veri tabanı gelişti. Böyle bir veri tabanı Çin ve Japonya’dan başka hiçbir yerde yoktur çünkü İstanbul tüm dönemlerin en büyük şehirlerinden biridir ve deprem olan bir yerdedir dolayısıyla veri tabanı çok geniştir. Buna baktığım zaman 2045 çıkıyor depremin yılı, 2040-2050 diyelim. Bu algoritma başka yıl çıksa söylerim, ben bir bilimciyim. Sekmeli doğrusal ilişki demiştim, eğer sekme yılına denk gelmişse 75-150 yıl gecikmeli gelebiliyor. Birileri yakaracaksa ‘İstanbul’a deprem gelecek, sekmeli yıla denk gelsin’ diye yakarsın. O zaman 2075-2150’ye kadar gecikebilir. Algoritmada hiçbir zaman depremler beklenen zamandan daha erken olmamış” şeklinde açıklık getirdi.

TÜRKİYE'DEKİ DEPREMLER KAÇ ŞİDDETİNDE OLUR?
Kırıkların yaşının deprem büyüklüğünü ve sıklığını etkilediğini söyleyen Ercan, Türkiye’nin çevresinde bulunan kırıkların yaratabileceği depremleri şöyle sıraladı:

Doğu Anadolu Kırığı çok yaşlı olması nedeniyle üretebileceği en büyük deprem 7.2-7.3’tür. Kırığın yaşlı olması deprem üretebilirliğini düşürür. Kuzey Anadolu Kırığı 3.5 milyon yıllık genç bir kırıktır. Doğu Anadolu Kırığı gelen gerginliği taşıyamadığı için Kuzey Anadolu Kırığı yaratılmıştır. Bunun deprem üretebilirliği ise 8’dir. Deprem üretme sıklığı Doğu Anadolu’ya göre daha fazladır. Batı Anadolu Kırıkları’na geldiğimiz zaman bunların deprem üretebilirlikleri 7.3’e kadar çıkar. Bazı tarihsel kayıtlara göre İzmir’de 7.5 büyüklüğünde deprem olduğu yazılmış olsa da elde kayıt olmadığı için yaşanan yıkımlardan deprem boyutunu kestiriyoruz. Bunun belli bir hatası vardır. Dalan Afrika anakarası, 700 km dalmıştır. Şu an bir ucu Bursa ve Balıkesir’de bulunur. Kabuk yerin altına girdiği zaman sıcaklıkla karşılaştığı için taşlar ve topraklar erir, kopmalar olur. Her kopma olduğunda deprem oldu deriz. Son Marmaris Depremi diye andıkları deprem aslında Afrika anakarası üzerinde olan depremdi.

Yorumlar (0)
banner196
20
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Alanyaspor 33 52
6. Gaziantep FK 32 50
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 33 36
16. Malatyaspor 32 34
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 32 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 30 63
2. Adana Demirspor 30 58
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 29 53
5. Altınordu 30 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 30 49
8. Tuzlaspor 30 44
9. Ümraniye 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 30 48
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Brighton 31 33
16. Burnley 31 33
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23