Kanada, daha önce planladığı 88 adet F-35 savaş uçağı alımını önemli ölçüde azaltarak İsveç üretimi yaklaşık 60 adet Saab Gripen E/F savaş uçağı tedarik etmeye hazırlanıyor. Ottawa yönetimi, Lockheed Martin üretimi F-35 savaş uçaklarından yalnızca 30 adet satın almayı ve kalan ihtiyacını İsveçli Saab tarafından geliştirilen Gripen E/F platformlarıyla karşılamayı planlıyor. Böylece Kanada Hava Kuvvetleri’nin, beşinci nesil F-35 savaş uçakları ile Gripen E/F platformlarından oluşan karma bir savaş uçağı filosuna sahip olması bekleniyor.
Kararın arkasında, Kanada’nın ABD savunma sistemlerine olan bağımlılığını azaltma hedefinin bulunduğu belirtiliyor. Ottawa yönetimi bir yandan ABD kaynaklı sistemlere olan stratejik bağımlılığı azaltmaya çalışırken, diğer yandan NATO görevleri için kritik öneme sahip beşinci nesil savaş uçağı kabiliyetlerinden tamamen vazgeçmek istemiyor. Bu nedenle F-35 ve Gripen’in birlikte kullanıldığı karma filo modelinin ön plana çıktığı ifade ediliyor.
Gripen E/F’nin daha düşük işletme maliyetleri, daha kısa pistlerden operasyon yapabilme kabiliyeti ve teknoloji transferi imkânlarıyla öne çıktığı belirtilirken; F-35’in ise düşük görünürlük özellikleri, gelişmiş sensér mimarisi ve ağ merkezli harp kabiliyetleri sayesinde kritik görevlerde kullanılableceği değerlendiriliyor. Kanada, yaşlanan F/A-18 Hornet savaş uçaklarının yerini almak üzere Ocak 2023’te F-35’i resmî olarak seçmişti. Ancak ABD ile yaşanan ticaret gerilimleri sonrasında Ottawa yönetimi programı yeniden değerlendirme kararı almıştı.
Saab ile İş Birliği Genişliyor
Kanada’nın Saab ile yürüttüğü temaslar yalnızca savaş uçaklarıyla sınırlı değil. Kanada Başbakanı Mark Carney, geçtiğimiz günlerde Saab’dan 5-6 adet GlobalEye Havadan Erken İhbar ve Kontrol (AEW&C) uçağı tedarik edeceklerini açıklamıştı. Ottawa yönetimi şimdi ise Gripen savaş uçaklarının olası tedarikiyle birlikte Saab ile savunma alanındaki iş birliğini daha da genişletmeye hazırlanıyor.
Değeri 5 milyar Kanada dolarını aşması beklenen GlobalEye programı kapsamında Kanada’nın, Boeing tarafından geliştirilen E-7 Wedgetail ile L3Harris’in Aeris çözümünü değerlendirme dışı bıraktığı bildirildi. Hâlihazırda bağımsız bir havadan erken ihbar ve kontrol filosuna sahip olmayan Kanada’nın bu alanda büyük ölçüde ABD desteğine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Ancak GlobalEye platformlarının envantere girmesiyle birlikte Kanada’nın, havadan erken ihbar ve kontrol görevlerini daha bağımsız şekilde icra edebileceği değerlendiriliyor.