Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, Hürmüz Boğazı'ndaki denetim yetkisinin Tahran ve Maskat yönetimlerine devredileceğine dair basına yansıyan bilgilere çok sert bir dille karşılık verdi. Umman'a yönelik açık bir gözdağı veren ABD Başkanı, iş birliği iddiaları karşısında tehditler savurdu. Trump, stratejik öneme sahip bu su yolunun denetiminin ABD kontrolünde kalacağını ileri sürse de Umman'ın bölgeyi İran ile ortak yönetme fikrine mesafeli olmadığı belirtiliyor.
Trump’tan Umman’a Ağır Tehdit ve Boğaz Çıkışı
ABD Başkanı Donald Trump’ın çarşamba akşamı yaptığı açıklamalarda en çok yankı uyandıran hedef Umman oldu. Hürmüz Boğazı’nın egemenliğinin İran ile Umman’ın ortak iradesine teslim edilebileceği yönündeki iddiaları değerlendiren Trump, doğrudan şu ifadeleri kullandı:
“Umman da diğer herkes gibi davranacak, yoksa onları havaya uçurmak zorunda kalacağız. Eminim bunu anlıyorlardır.”
Bölgedeki su yolunda hiçbir devletin tek başına egemenlik kurmasına müsaade etmeyeceklerini savunan ABD Başkanı, “Boğaz herkese açık olacak. Biz denetleyeceğiz ama hiç kimse kontrol etmeyecek. Bu da yürüttüğümüz müzakerelerin bir parçası.” şeklinde konuştu.
Tahran'dan Maskat'a Destek Mesajı
Trump’ın Umman’ı hedef alan sert çıkışının ardından Tahran yönetimi, Maskat ile tam bir dayanışma içerisinde olduğunu ilan etti. ABD’nin tehditvari üslubuna tepki gösteren İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Birleşmiş Milletler üyesi bağımsız bir ülkenin "yok etme" söylemleriyle tehdit edilmesinin hiçbir şekilde "kabul edilemez" olduğunu ifade etti.
Umman’ın Ortadoğu coğrafyasındaki barışçıl ve yapıcı misyonu ile senelerdir üstlendiği arabuluculuk rollerine atıfta bulunan Bekayi, Washington'ın bu uzlaşmacı ülkeye yönelik baskılarını "uluslararası ilişkilerde kanunsuzluğun ve zorbalığın normalleşmesinin bir başka tehlikeli işareti" olarak betimledi.
Sızan Mutabakat Taslağı ve Beyaz Saray'ın Yalanlaması
Coğrafi olarak İran ve Umman haricinde Hürmüz Boğazı'na kıyısı olan başka bir ülke bulunmuyor. İran devlet televizyonu İRİB, çarşamba günü yayımladığı bir haberde, ABD ile ortaklaşa kaleme alındığı öne sürülen gayriresmi bir mutabakat zaptının detaylarını paylaşmıştı. Bahse konu taslak metinde, Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası ticari gemi hareketliliğinin İran ve Umman’ın koordinasyonu eşliğinde yeniden çatışma öncesi dönemdeki yoğunluğuna ulaştırılmasının planlandığı öne sürülmüştü. Fakat bu haberin yayılmasından kısa süre sonra Beyaz Saray iddiaları kesin bir dille reddederek söz konusu gelişmeyi “tamamen uydurma” olarak nitelendirdi.
Amerikan Medyası: Umman Fikrini Değiştirdi
Geçtiğimiz hafta New York Times gazetesi, Tahran ile Maskat yönetimleri arasında Hürmüz Boğazı'nda kurulacak yeni statüye dair müzakerelerin sürdüğünü sayfalarına taşımıştı. Gazetenin analizine göre; Umman başlangıçta boğazın sıkı denetim altına alınması ve buradan geçiş yapan gemilerden harç tahsil edilmesi projelerine mesafeli yaklaşıyordu. Ancak son süreçte, İran’ın masaya getirdiği Hürmüz yönetim modelinin kendi çıkarlarına da hizmet edebileceği yönünde ikna olduğu iddia edildi.
Bu iddiaları güçlendiren bir diğer gelişme ise salı günü yaşandı. Umman Sultanı Heysem bin Tarık, ülkesinin İran ile olan ticari ve ekonomik ortaklık hacmini kayda değer ölçüde büyütmeyi amaçlayan kritik bir resmi kararnameye imza attı.
