ÖZEL | Ankara biralarının üretildiği kaynak suyu, Hacettepe Üniversitesi sınırları içinde mi?

Tarihi Ankara biralarının üretildiği suyun kaynağı, bugün büyük ihtimalle Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsü sınırları içinde kalıyor.

Yaşam 08.05.2021, 16:14 08.05.2021, 16:48
ÖZEL | Ankara biralarının üretildiği kaynak suyu, Hacettepe Üniversitesi sınırları içinde mi?
Ercan Çankaya

Her görüşten insanın toplandığı bir siyasi foruma dönüşen Twitter, aktrollerin sabotajlarını saymazsak ülkenin siyasi gündeminin yakından takip edilebileceği, sanat ve kültürün pek çok farklı dalında fikir alışverişinin yapılabileceği bir mecraya dönüştü.

Geçtiğimiz günlerde de sitede, Cumhuriyet’in ilk birası olan Ankara birasının yapımında kullanılan memba suyunun yeri bulundu.

ANKARA BİRASININ TARİHİ
Bilindiği üzere bira 1934 yılında Atatürk Orman Çiftliği içindeki bira fabrikası içinde üretilmeye başlanmıştır.

1937 yılında Atatürk, bütün çiftlikleriyle birlikte Atatürk Orman Çiftliği’nde yer alan üretim tesislerini de hazineye bağışlamıştır. Atatürk’ün tesisleri 1937’de devlete devretmesinden sonra tesisler 1939 yılında çıkan kanunla Tekel Müdürlüğü’ne devredilmiş. Ankara birasının üretimine de Tekel birası adıyla Yozgat’ta devam edilmiştir.

Devlet bu yıllarda bira tüketimini teşvik eden reklamlar da yapmıştır.

Ankara birası

Ankara birası

Şimdi başa esas konumuza dönelim. ‘Twit’lerde anlatılana göre 25 yıl önce bugün Ankara Çankaya ilçesi sınırları içinde kalan, Beytepe Köyü olarak da anılan Lodumlu köyü muhtarıyla bir görüşme yapılmış. Muhtar, o civarlardaki bir su kaynağının zamanında Atatürk tarafından Atatürk Orman Çiftliği’ndeki şarap fabrikasına götürüldüğünü anlatmış.

Twitter kullanıcısının paylaştığı, Bayındırlık İşleri Dergisi makalesinde yer alan bilgiyle muhtarın anlattıkları paralellik gösteriyor.

Sözü edilen makale şu:

makale

Karşılıklı twitler şöyle devam ediyor:

Gerçekten de çiftliğin 15 kilometre kadar güneybatısı tam da Alacaatlı - Beytepe arasında bir yerlere denk geliyor. Kot olarak da makalede zor da olsa 1100 kotları okunuyor. Marmara Havuzu'nun bulunduğu kot da 896 metre civarında olduğu için mantıklı.

Makalede yer alan ve gündüz paylaştığım kroki ise biraz yanıltıcı. Krokiye göre su kaynağı Marmara Havuzu'nun doğusunda görünüyor. Ancak aslında güneybatısında belki de çiftlik sahası dışında.

kroki

Beytepe’de 2000lerin başında öğrencilerin alternatif şenlik yaptığı Yeşil Vadi’nin olduğu yer mi acaba, çok da hoş bir alandı.

Kısacası ünlü Ankara birasının üretiminde kullanılan memba suyu, Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsü sınırları içinde kalıyor. Muhtemelen de Hacettepe öğrencilerinin Yeşil Vadi olarak bildikleri, merkezinde bir gölün bulunduğu yeşil alanın çok yakınında.

Kaynağın tam yerini tespit edebilmek için Ankaralı akademisyen İhsan Seddar Kaynar'a tekrar ulaştık. Bize şu bilgileri verdi. 

Bira sanayisi için arpa ve şerbetçi otu kadar önemli olan üçüncü unsur “su”dur. Bira fabrikasında “Kırkgöz” mevkiinden getirilen su kullanılmıştır. Kırkgözler Menba Suları olarak adlandırılan su kaynağı Orman Çiftliğinin güney batısında çiftliğe 15 km mesafede kalkerli bir yamaçtan çıkmaktadır. Mevsimine göre toplam 15 Litre/saniye ila 25 Litre/saniye arası olan sular dört ayrı kaynaktan çıkmaktadır. Bunlar arasında ana kaynak Gözana menbağıdır. Su kaynakları yamaçta dağınık olduğu ve zeminin geçirgen olması nedeniyle buraya bir kaptaj tesisatı yapılmıştır. Suların çıktığı arazinin çevresine 1,5 km genişliğinde tel örgü çekilerek, alan koruma altına alınmış, bölgedeki köylerin gündelik kullanımlarını engellememek için de tel örgünün dışına büyük bir havuz ve yalak yapılmıştır. Bu su, Orman Çiftliğinde yapılan Marmara ve Karadeniz Havuzlarında da kullanılmıştır.

Su kaynağının bugünkü yeri, Çankaya ilçesi içinde Alacaatlı ve Kızılcaşar köyleri arasındaki 1100 metre yükseklikteki Kırkgöz Tepesinin Çakırlar Tepesi tarafındaki eteklerindedir. Alacaatlı sınırları içinde, köyün güney doğu köşesindedir. Arazinin adı Kırkgöz Memba Suyu olarak tapuya işlenmiştir. Kaynağın bugünkü yerini Onur Bektaş tespit etmiştir.

Tekrar etmek gerekirse kaynağın tam yeri İhsan Seddar Kaynar'ın sorusu üzerine Onur Bektaş tarafından tespit edilmiştir. Kaynar, ayrıca şunları söylüyor:

Şu anda tam Alacaatlı’daki Sinpaş konutları karşısında 180 dönümlük boş alan.. Tapuda menba suyu işlenmiş, şu an boş.. Birisi imar planını değiştirmek için bekliyor.

Yorumlar (0)
16
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30