11.05.2020, 17:42

Kurtuluşun adresi Anadolu

Tarih sahnesine parlayarak çıkışı Çanakkale Savaşı olan Mustafa Kemal ATATÜRK, oradaki kahramanlığıyla adını millete duyurmuştu. Halk artık onu “Anafartalar Kahramanı” olarak tanıyordu. Aynı Mustafa Kemal bu kez de Samsun’a çıkarak Türk Tarihi’ne adını altın harflerle yazdıracaktı.

Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkmadan önce İstanbul’da geçirdiği süre zarfında yaptıkları pek bilinmemektedir. Oysa bu zaman, Milli Mücadele için çok önemli bir dönemdir.

7 Ekim 1918 yılında Talat Paşa kabinesi istifa etmiş, bunun sonucunda hükümeti kurma görevi Ahmet İzzet Paşa’ya verilmişti. O dönemde Suriye-Filistin Cephesi’nde olan Mustafa Kemal, bir telgraf göndererek Harbiye Nezareti görevinin kendisine verilmesini talep etmekteydi. Ancak onun bu isteği kabul edilmemiştir. Ahmet İzzet Paşa, Sadrazamlık ile birlikte Harbiye Nazırlığı görevini de üstüne almıştır. Mustafa Kemal’e çektiği bir telgrafta onun Yıldırım Orduları Komutanı olacağını, savaş bitinceye kadar da Harbiye Nazırlığı görevini kendisinin yürüteceğini belirtmiş olup, barıştan sonra iş birliğine hazır olduğunu da sözlerine eklemiştir. Mustafa Kemal’in bu telgrafa cevabı ise oldukça serttir: “Barış gecikecektir. Barışa kadar çok bunalımlı anlar geçireceğiz, bu devrede vatana yararlı olabilirsem düşüncesiyle Harbiye Nazırlığı’nı istemiştim. Yoksa barışa vardıktan sonra onun huzur ve dinginliği içinde Harbiye Nezareti’ni benden çok yetkin yürütecek kişiler bulunabilir. Bu nedenle barıştan sonra iş birliğimizi hiç de zorunlu, hatta gerekli görmüyorum” diyerek öfkesini dile getirmiştir. Harbiye Nazırlığı talebi, onun ilk hamlesiydi.

Yıldırım Orduları Komutanlığı’ndan istifa edip 13 Kasım 1918’de başkent İstanbul’a ayak basan Mustafa Kemal, toplarını saraya çevirmiş düşman donanmalarıyla karşılaşmıştır. Tüm halkın, hükümetin ve padişahın umutsuzluk içinde olduğu bu manzara karşısında yanındaki yaveri Cevat Abbas’a dönüp “Geldikleri gibi giderler” sözünü söyleyerek, kurtuluşa olan inancını daha o gün ortaya koymuştur.

Basının kamuoyu oluşturmada güçlü bir silah olduğunu bilen Mustafa Kemal, o dönemde çıkarılan “Minber” ve “Vakit” gazeteleri aracılığıyla fikirlerini halka duyurmaya çalışmıştır. 16 Kasım tarihli Vakit gazetesi “Mustafa Kemal Paşa” başlıklı bir yazısında onun “Anafartalar Kahramanı” kimliğini ön plana çıkararak, “Mustafa Kemal Paşa olmasaydı 1330 senesinde Çanakkale’ye hücum eden Fransız ve İngiliz kuvvetleri İstanbul surlarına kadar gelecek ve daha o vakit harb-i umuminin neticesi pek acıklı bir surette Türkiye’nin aleyhine takrir edecekti…” demiştir. Gazete aynı zamanda “Mustafa Kemal Paşa, vatanımızın en tehlikeli zamanlarında büyük büyük hizmetler etmiş bir kahramanıdır” diyerek, onun ne kadar önemli bir komutan olduğunu da ortaya koymuştur.

Mustafa Kemal, dönemin milletvekilleriyle de sık sık görüşmeler yapmıştır. Çeşitli toplantılarla kurtuluş mücadelesinin nasıl olması gerektiğini anlatsa da pek destek bulamamıştır.

Bunun yanı sıra kafasındaki hükümet modelini anlatmak üzere Padişah Vahdettin ile görüşmüş, fakat bundan da bir sonuç alamamıştır. Bu süreçte Vahdettin’in vatanın kurtulmasına değil, aksine İngiliz sömürgesinde bir devlet arzuladığına da şahit olmuştur.

İlk zamanlar hükümette görev alarak siyasi mücadele vermeyi amaçlayan Mustafa Kemal, bunun olmayacağını, İstanbul’da kalarak Anadolu halkının kurtuluşu için bir şey yapılamayacağını anlamıştır. Onun için artık kurtuluşun adresi, Anadolu olmuştur. Anadolu’ya geçiş biletinin ise İngilizlerin ve padişahın elinde olduğunu bildiği için, istemeye istemeye de olsa padişahla arasını iyi tutmuştur. Ayrıca “Minber” gazetesinde planlı bir şekilde yazdığı İngilizlere ve mandaya taraftar yazıları da, onun İstiklal Mücadelesi emellerini İngilizlerden gizlemesine imkan vermiştir. O dönemde halk Anadolu’da direnişleri başlatmıştı. I. Dünya Savaşı sonrasında imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7. maddesine göre, İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıktığında istedikleri stratejik bir bölgeyi işgal edebileceklerdi. Bu yüzden Osmanlı Hükümeti halkın direnişini durdurmak için ordu müfettişlikleri kurdu. Mustafa Kemal Paşa’nın da 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun’a gönderilmesine karar verildi. Mustafa Kemal görevlendirme kağıdı yazılırken dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Kazım Paşa’ya: “Şu iki noktayı mutlaka ekle, onlar bana yeter. Birinci madde, Samsun’dan başlayarak, bütün Doğu vilayetlerindeki kuvvetlerin komutanı olabilmem ve bu kuvvetlerin bulunduğu vilayet valilerine doğrudan emir verebilmemdir. İkincisi, bu bölge ile herhangi bir temasta bulunan askeri ve sivil makamlarla yazışmada bulunabilmeliyim” der. Harbiye Nazırı Şakir Bey ve Sadrazam Damat Ferit’in imzası bulunan bu görev yazısındaki yetkilerin çoğunu, Mustafa Kemal bizzat kendisi yazdırmıştır. Ordu Müfettişlik görevinin verilmesi konusu için de şunları söyler: “…Bu geniş yetkiyi bana nasıl verdiklerine şaşabilirsiniz. Hemen söylemeliyim ki, bana bu yetkiyi onlar bilerek ve anlayarak vermediler. Yetkiyle ilgili yönergeyi de kendim yazdırdım…

İstediği fırsatı eline geçiren Mustafa Kemal’in kafasında artık tek bir düşünce vardır: Bir an önce Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele’yi başlatmak…

Yorumlar (3)
@wadjat 13 ay önce
Çok güzel bir yazı olmuş kardeşim kalemine ve yüreğine sağlık...
Fatma çam 13 ay önce
Yine harikalar yaratmışsın emeğinize sağlık
Fatma çam 13 ay önce
Yine harika bir yazı olmuş emeğine yüreğine sağlık
15
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26