09.02.2021, 12:14

Kur’an bölümleri / Sûre adlarının Türkçeleri üzerine

Sûre, 114 Kur’an bölümünden her birine verilen addır. Arap dilinde bu sözcük; sıçramak, duvara tırmanmak anlamına gelen sevr (sevre) kökünden türemiştir. Sûre, sözlükte “yüksek ve güzel bina, evin bir bölümü veya katı, yüce mertebe, şan ve şeref, alâmet ve nişan” anlamlarına gelir. Çoğulu süver’dir.

Sûre, ayetlerden oluşur. Ayet ise Kur’an’daki kimi bir veya birkaç tümce uzunluğunda olan kimi de yalnızca birkaç harften oluşan sözlerdir. Ayetin sözlük anlamı ise kanıt, işaret, iz, bir şeyin veya bir amacın varlığını gösteren açık alamet demektir. Ayet sözcüğü Kur’an’da tekil ve çoğul biçimde 382 kez geçmektedir.

Kur’an ayetleri / sözleri muhkem ve müteşabih olmak üzere ikiye ayrılır. Muhkem ayet, anlamı açık olan, yoruma gerek duyulmayan ayet demektir. Müteşabih ayet ise kapalı ve simgesel anlamlı ayet demektir.

Kur’an’daki söz / ayet sayısı net değildir. Buradaki görüş ayrılığı, Kur’an’ın toplam metni üzerinde bir ayrılık değil yalnızca ayet sayısı üzerindeki ayrılıktır. Buna göre bir kısım müfessirlerin / yorumcuların iki ayet dediğine başka müfessirler / yorumcular bir ayet demektedir. Görüş ayrılığı buradan çıkmaktadır. Söz gelimi Açan Bölümü / Fatiha Suresi’nin başındaki besmele bir ayet midir yoksa ilk ayetin parçası mıdır biçiminde bir tartışma vardır. Buna göre bazıları besmeleyi ayrı bir ayet sayarken bazıları ayrı ayet olarak kabul etmemektedir. Ayet sayısı anlaşmazlığına ilişkin bunun gibi başka nedenler de var. Konuyu gereksiz yere uzatmamak için bu kadarıyla yetinelim.

Kur’an’da kaç ayet vardır sorusuna her biri 6000’in üzerinde olan farklı yanıtlar veriliyor. 6204, 6214, 6219, 6225, 6236 ve 6666 gibi... Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’nin Ayet maddesine başvurulabilir. Ancak şunu belirtelim ki hangi sayı söylenirse söylensin Kur’an’ın metni konusunda bir eksiklik yahut fazlalık diye bir şey söz konusu edilmemektedir. Günümüzde okuduğumuz Kur’an nüshası ise 6236 ayetten / sözden oluşacak biçimde düzenlenmiştir. Bu arada ek olarak belirtelim ki, biz ayet yerine Kur’an sözü demekteyiz.

Gelelim yeniden sûre konusuna…

Bizim Kur’an bölümü dediğimiz sûreler de tıpkı ayetler gibi ikiye ayrılmaktadır. Mekke’de gelenler ya da Medine’de gelenler olmak üzere… Mekke’de gelenlere Mekkî, Medine’de gelenlere Medenî deniliyor. Bunun ne önemi var, denilebilir. Aslında önemi çok büyük… Şöyle ki; Mekkî Kur’an bölümleri çoğunlukla inançsal konularla ilgili iken Medenî Kur’an bölümleri ise daha ziyade toplumsal, siyasal ve hukuksal düzenlemelerle ilgilidir. Bu ayrım aynı zamanda tefsir terminolojisinde esbab- ı nüzul adı verilen konu ile de ilişkilidir. Esbab-ı nüzul, iniş nedenleri demektir. Biz buna geliş nedenleri diyoruz. Bu cümleden olarak söyleyelim ki, Kur’an sözleri ve Kur’an bölümlerinin hangi olay üzerine geldiğine ilişkin bilgi için de Mekkî ve Medenî ayrımı önem taşımaktadır. Bu mesele tefsir / Kur’an yorumu alanında en temel hususlardan biridir.

Kur’an bölümleri birbirinden besmele ile ayrılmaktadır. Bir bölüm dışında her bölümün başında besmele vardır. Başında besmele olmayan bölüm ise Tevbe Sûresi’dir. Bu sûrenin öbür adı ise Berae’dir. Berae, uyarı / ültimatom demektir. İçerisinde müşriklere yönelik sert bir uyarı / ültimatom olduğu için bağışlama ve merhamet içeren besmele sözünün bu sûrenin başına konulması uygun görülmemiştir. Bazıları ise bu sûrenin bir önceki surenin devamı olduğu için başında besmele bulunmadığını belirtir. Böyle düşünenler Kur’an’da 114 değil 113 sûre olduğunu ileri sürerler.

Gelelim sûre adlarına…

Sûre adlarını Tanrı vermiş değildir. Peygamber vermiş de değildir. Kaldı ki sûrelerin tek bir adı da yoktur. Ama bazı adlar meşhur olmuştur. Söz gelimi, İhlas Suresi’nin öbür adı Tevhid Suresi’dir. Ancak İhlas adı meşhur olmuştur. Sûreler adlarını genellikle içlerinde geçen ilginç bir konudan yahut ilginç bir sözcükten almaktadır. Söz gelimi, Bakara Suresi’nde bir ineğin kurban edilmesinden bahsedildiği için sûreye bu ad verilmiştir. Bakara Arap dilinde inek anlamına gelmektedir. Biz buna Dişi Sığır karşılığını vermeyi daha uygun gördük. Ankebut Sûresi’nde örümcek ağından örnek verildiği için sûreye bu ad verilmiştir. Nitekim Ankebut, örümcek demektir. Biz de Ankebut Suresi’ne Türkçe karşılık olarak bu sözcüğü seçtik.

Şimdi Kur’an’da yer alan Kur’an bölümlerinin / sûrelerin tümünün Türkçe karşılıklarını verelim…

  • AÇAN BÖLÜMÜ ( FATİHA SURESİ )
  • DİŞİ SIĞIR BÖLÜMÜ (BAKARA SURESİ )
  • İMRAN AİLESİ BÖLÜMÜ (ÂL-İ İMRAN SURESİ)
  • KADINLAR BÖLÜMÜ (NİSA SURESİ)
  • SOFRA BÖLÜMÜ (MAİDE SURESİ)
  • HAYVANLAR BÖLÜMÜ ( EN’AM SURESİ )
  • ARA YER BÖLÜMÜ (A’RAF SURESİ)
  • GANİMETLER BÖLÜMÜ (ENFAL SURESİ)
  • UYARI BÖLÜMÜ (BERAE SURESİ)
  • YUNUS BÖLÜMÜ (YUNUS SURESİ)
  • HUD BÖLÜMÜ (HUD SURESİ) Hud, özel addır.
  • YUSUF BÖLÜMÜ (YUSUF SURESİ) Özel ad
  • GÖK GÜRÜLTÜSÜ BÖLÜMÜ (RA’D SURESİ)
  • İBRAHİM BÖLÜMÜ (İBRAHİM SURESİ) Özel ad
  • HİCR BÖLÜMÜ (HİCR SURESİ) Hicr, Semud halkının yaşadığı yerin adıdır.
  • BAL ARISI BÖLÜMÜ (NAHL SURESİ)
  • GECE YÜRÜYÜŞÜ BÖLÜMÜ (İSRA SURESİ)
  • MAĞARA BÖLÜMÜ (KEHF SURESİ)
  • MERYEM BÖLÜMÜ (MERYEM SURESİ) Özel ad
  • TA HA BÖLÜMÜ (TA HA SURESİ)
  • ELÇİLER BÖLÜMÜ (ENBİYA SURESİ)
  • KUTSAL ZİYARET BÖLÜMÜ (HAC SURESİ)
  • İNANANLAR BÖLÜMÜ (MÜ’MİNUN SURESİ)
  • IŞIK BÖLÜMÜ (NUR SURESİ)
  • AYIRDEDİCİ BÖLÜMÜ (FURKAN SURESİ)
  • ŞAİRLER BÖLÜMÜ (ŞUARA SURESİ)
  • KARINCA BÖLÜMÜ (NEML SURESİ)
  • ÖYKÜLER BÖLÜMÜ (KASAS SURESİ)
  • ÖRÜMCEK BÖLÜMÜ (ANKEBUT SURESİ)
  • ROMALILAR BÖLÜMÜ (RUM SURESİ)
  • LOKMAN BÖLÜMÜ (LOKMAN SURESİ) Özel ad
  • SECDE BÖLÜMÜ (SECDE SURESİ) Secdenin Türkçesi, yere kapanmak, yükünmek.
  • SAVAŞÇI BİRLİKLER BÖLÜMÜ (AHZAB SURESİ)
  • SEBE BÖLÜMÜ (SEBE SURESİ) Özel ad, ülke adı.
  • YARATAN BÖLÜMÜ (FATIR SURESİ)
  • YASİN BÖLÜMÜ (YASİN SURESİ)
  • DİZİLENLER BÖLÜMÜ (SAFFAT SURESİ)
  • SAD BÖLÜMÜ (SAD SURESİ)
  • TOPLULUKLAR BÖLÜMÜ(ZUMER SURESİ)
  • İNANAN BÖLÜMÜ (MÜMİN SURESİ)
  • AÇIKLANMIŞ BÖLÜMÜ (FUSSİLET SURESİ)
  • DANIŞMA BÖLÜMÜ (ŞURA SURESİ)
  • MÜCEVHER BÖLÜMÜ (ZUHRUF SURESİ) Öz Türkçe olarak “Değerli Taş Bölümü” denilebilir.
  • DUMAN BÖLÜMÜ(DUHAN SURESİ)
  • DİZ ÜSTÜ ÇÖKENLER BÖLÜMÜ (CASİYE SURESİ)
  • KUM TEPELERİ BÖLÜMÜ(AHKAF SURESİ)
  • MUHAMMED BÖLÜMÜ (MUHAMMED SURESİ) Özel ad
  • ZAFER BÖLÜMÜ (FETİH SURESİ)
  • ODALAR BÖLÜMÜ (HUCURAT SURESİ)
  • KAF BÖLÜMÜ (KAF SURESİ) Harf adı
  • RÜZGÂRLAR BÖLÜMÜ(ZARİYAT SURESİ)
  • TUR DAĞI BÖLÜMÜ(TUR SURESİ) Özel ad
  • YILDIZ BÖLÜMÜ(NECM SURESİ)
  • AY BÖLÜMÜ (KAMER SURESİ)
  • BAĞIŞLAYICI TANRI BÖLÜMÜ (RAHMAN SURESİ)
  • OLAY BÖLÜMÜ (VAKIA SURESİ)
  • DEMİR BÖLÜMÜ(HADİD SURESİ)
  • MÜCADELE BÖLÜMÜ (MÜCADELE SURESİ) Mücadelenin Türkçesi savaşım sözcüğüdür.
  • SÜRGÜN BÖLÜMÜ (HAŞR SURESİ)
  • SINAVA ÇEKİLEN KADIN BÖLÜMÜ (MÜMTEHİNE SURESİ)
  • DİZİ BÖLÜMÜ (SAF SURESİ)
  • CUMA BÖLÜMÜ (CUMA SURESİ) Cuma, toplanma demektir.
  • İKİYÜZLÜLER BÖLÜMÜ (MÜNAFIKUN SURESİ)
  • ALDANMA BÖLÜMÜ (TEGABÜN SURESİ)
  • BOŞAMA BÖLÜMÜ (TALAK SURESİ)
  • YASAKLAMA BÖLÜMÜ (TAHRİM SURESİ)
  • EGEMENLİK BÖLÜMÜ (MÜLK SURESİ)
  • KALEM BÖLÜMÜ (KALEM SURESİ)
  • GERÇEKLEŞECEK OLAN ŞEY BÖLÜMÜ (HAKKA SURESİ)
  • YÜKSELME DERECELERİ BÖLÜMÜ (MEARİC SURESİ)
  • NUH BÖLÜMÜ (NUH SURESİ) Özel ad
  • CİN BÖLÜMÜ (CİN SURESİ) Türkçe karşılığı saptanamadı ama gerçekte cin yabancı demektir.
  • ÖRTÜNÜP BÜRÜNEN BÖLÜMÜ (MÜZZEMMİL SURESİ)
  • BÜRÜNÜP SARINAN BÖLÜMÜ (MÜDDESSİR SURESİ)
  • DİRİLİŞ GÜNÜ BÖLÜMÜ(KIYAMET SURESİ)
  • İNSAN BÖLÜMÜ (İNSAN SURESİ) İnsanın Türkçesi kişioğlu sözcüğüdür.
  • GÖNDERİLENLER BÖLÜMÜ (MÜRSELAT SURESİ)
  • HABER BÖLÜMÜ (NEBE SURESİ) Haberin Türkçesi selen sözcüğüdür.
  • SÖKÜP ÇIKARANLAR BÖLÜMÜ (NAZİAT SURESİ)
  • YÜZÜNÜ EKŞİTTİ BÖLÜMÜ (ABESE SURESİ)
  • DÜRÜLME BÖLÜMÜ (TEKVİR SURESİ)
  • YARILMA BÖLÜMÜ (İNFİTAR SURESİ)
  • KANDIRANLAR BÖLÜMÜ (MUTAFFİFİN SURESİ)
  • PARÇALANMA BÖLÜMÜ (İNŞİKAK SURESİ)
  • BURÇLAR BÖLÜMÜ (BURUÇ SURESİ)
  • SABAH YILDIZI BÖLÜMÜ (TARIK SURESİ)
  • EN YÜCE BÖLÜMÜ (A’LA SURESİ)
  • KORKUNÇ FELAKET BÖLÜMÜ (GAŞİYE SURESİ)
  • TAN YERİ BÖLÜMÜ (FECR SURESİ)
  • KENT BÖLÜMÜ (BELED SURESİ)
  • GÜNEŞ BÖLÜMÜ (ŞEMS SURESİ)
  • GECE BÖLÜMÜ (LEYL SURESİ)
  • KUŞLUK VAKTİ BÖLÜMÜ (DUHA SURESİ)
  • AÇIP GENİŞLETME BÖLÜMÜ (İNŞİRAH SURESİ)
  • İNCİR BÖLÜMÜ (TİN SURESİ)
  • GÖZE BÖLÜMÜ (ALAK SURESİ)
  • KADİR BÖLÜMÜ (KADİR SURESİ) Kadir/ kadr sözcüğünün Türkçesi ölçü sözcüğüdür.
  • APAÇIK KANIT BÖLÜMÜ (BEYYİNE SURESİ)
  • DEPREM BÖLÜMÜ (ZİLZAL SURESİ)
  • KOŞAN ATLAR BÖLÜMÜ (ADİYAT SURESİ)
  • KAPIYI ÇALAN FELAKET BÖLÜMÜ (KARİA SURESİ)
  • ÇOKLUK YARIŞI BÖLÜMÜ (TEKASÜR SURESİ)
  • YÜZYIL BÖLÜMÜ (ASR SURESİ)
  • ÇEKİŞTİRME BÖLÜMÜ (HÜMEZE SURESİ)
  • FİL BÖLÜMÜ (FİL SURESİ)
  • KUREYŞ BÖLÜMÜ(KUREYŞ SURESİ) Özel ad
  • İYİLİK ETME BÖLÜMÜ (MAUN SURESİ)
  • KEVSER BÖLÜMÜ (KEVSER SURESİ) Özel ad
  • İNKARCILAR BÖLÜMÜ (KAFİRUN SURESİ)
  • YARDIM BÖLÜMÜ (NASR SURESİ)
  • KURUSUN BÖLÜMÜ (TEBBET SURESİ)
  • İÇTENLİK BÖLÜMÜ(İHLAS SURESİ)
  • SABAH BÖLÜMÜ (FELAK SURESİ)
  • İNSANLAR BÖLÜMÜ (NAS SURESİ)

Kimi Kur’an bölümü adları özel bir adı belirttiği için onları olduğu gibi bıraktık. Söz gelimi Muhammed Sûresi, Kureyş Sûresi, Kevser Sûresi gibi… Kimileri ise Arap alfabesinde yer alan harflerin adlarıdır. Onları da olduğu gibi bıraktık. Söz gelimi Sad Suresi, Ta Ha Suresi, Kaf Sûresi, Yasin (Ya ve Sin) Sûresi gibi…

Fetih Sûresi’ne Zafer Bölümü karşılığını verdik ama zafer sözcüğü de Türkçe değil. Türkçesi utkudur. O sûreye tam Türkçe olarak Utku Bölümü denilebilir.

Kur’an bölümleri adlarının Türkçe karşılıklarını kullanmaya özen göstermeniz dileğiyle…

Yorumlar (0)
12
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 33 67
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 34 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 33 52
9. Leeds United 35 50
10. Arsenal 34 49
11. Aston Villa 33 48
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 34 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 35 75
3. Real Madrid 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Athletic Bilbao 35 46
9. Granada 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Levante 35 39
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 34 26