ÇEVİRİ | İşgalden önce Karabağ’da kent ekonomisinin durumu nasıldı?

İşgalinden öncesine ve sonrasına dair Dağlık Karabağ'ın iktisadi verilerinin incelendiği bu makale Azadlıq Radyosu'nda yayımlanmıştır.

Kafkasya 13.07.2021, 14:42 13.07.2021, 14:50
ÇEVİRİ | İşgalden önce Karabağ’da kent ekonomisinin durumu nasıldı?

Çevredeki bölgelerin ve Dağlık Karabağ’ın bir bölümünün Azerbaycan’ın denetime geçmesinin ardından bölgenin iktisadi potansiyeli zaman zaman müzakere ediliyor. Özellikle işgalden kurtarılan arazilerdeki mahsullerin artırılması gündeme geliyor. Peki, işgalden önce söz konusu arazilerdeki kent ekonomisinin üretimi hangi seviyedeydi?

Devlet İstatistik Komitesi’nin rakamlarına göre, kent ekonomisinin üretiminde en çok paya sahip olan saha, et üreticiliğiydi. Savaş başlamadan bir yıl önce (1987) çevredeki bölgelerin (Ağdam, Fuzuli, Cebrayil, Zengilan, Qubadlı, Laçın ve Kelbecer) tahminen 15 bin ton, eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’nde ise 10 bin ton, toplamda 25 bin ton kesilmiş et istihsal edilmişti. Aynı yıl bütün ülkede bu rakamlar 184 bin tondu. Bu demektir ki, Dağlık Karabağ ve çevre bölgelerin ülkenin et üretiminde payı %15 civarındaydı. Et üretimi bakımından ilk iki sırayı Ağdam ve Laçın bölgeleri alıyordu. 2019’da ise ülkedeki et üretiminin hacmi 355 bin 700 tona yakındı; 32 yılda %82 artmıştı. Aynı şekilde ülke nüfusu ise 6 milyon 800 binden, 10 milyona yükseldi; %50 oranına yakın bir şekilde arttı.

1987 yılının verilerine göre bölgede 102 bin ton, eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’nde ise 57 bin 500 ton, toplamda ise 160 bin tona yakın süt üretimi gerçekleşmişti. Bölgenin ülkedeki süt üretimindeki payı %15’ti. Aynı dönemde süt üretimi bakımından en yüksek rakamlar, Ağnam (26 bin 250 ton) ve Fuzuli (19 bin 500 ton) bölgelerine aitti. 2019’daki yıllık raporlara göre, ülkede süt üretimi hacmi 2 milyon 151 bin tona çıktı. Bir diğer deyişle, 1987’ye kıyasla iki kat arttı.

Resmi verilere göre, 1987’de ülkede olan bütün koyun ve keçilerin tahminen %20’si, iriboynuzlu ineklerin ise %15’i bu arazideydi.



 

Bölgenin ülkeye kıyasla tarım ürünleri üretimindeki payı hayvancılığa göre daha aşağıdadır. İşgal olan arazilerin tarım mahsulleri üretimine göre en çok paya sahip olduğu tane ve tane baklalı bitkilerdi. 1987 yılının verilerine göre, çevre bölgede 57 bin 900 ton, eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’nde 47 bin 100 ton, toplamda ise 105 bin tona yakın taneli ve taneli baklalı bitkiler yetiştirilmiş. Bu bakımdan, bölgenin ülke üzerindeki üretimde payı %9.4’tü. Mahsulün hacmine göre, en yüksek rakamlar yine Ağdam (24 bin 500 ton) ve Fuzuli (17 bin ton) bölgelerinde kayda alındı. 1987’den 2019’a gelindiğinde, ülkede taneli ve taneli baklalı bitkilerin üretimi 1 milyon 117 bin tondan 3 milyon 558 bin tona yükseldi.

Sebze ve bostan bitkileri üretiminde bölgenin payı o kadar yüksek değil. 1987 yılında bütün ülkede üretilen 855 bin ton sebzenin toplamı 10 bin 172 tonu işgal olunmuş arazide yetiştirildi. Yani, bölgenin ülke üzerinde üretimdeki payı %1.2’ydi. Bölgede üretilen sebzenin %70’e yakını eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’nin (7 bin ton), %30’u ise çevredeki bölgelerin payına düşüyordu. 2019 yılının verilerine göre, ülkede sebze mahsulleri üretimi 1 milyon 715 bin tona yükseldi.

Bostan mahsullerine göre, 1987’nin ülke üzerinde üretilen 69 bin ton mahsulün toplamı bin 800 tonu, yani %2.6’sı bu arazilerin payına düşüyordu. Aynı mahsulün 450 tonu eski Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’nin arazisinde, bin 350 tonu ise çevre bölgelerde üretiliyordu. Bostan ürünlerinin üretimi de, 1987’den 2019’a gelindiğinde 69 bin tondan 447 bin tona yükseldi.

Bölgede yetiştirilen diğer bir ürün tütündü. 1987’de bütün ülkede yetiştirilen 64 bin 800 ton tütünün %8’i (5 bin 148 ton) bu arazide yetiştiriliyordu. Tütün üretimi bakımından lider bölgeler Qubadlı ve Zengilan’dı. Bir diğer dikkat çeken nokta, aynı yıllarda ülkede tütün üretimi 10 kat azaldı ve 2019’da 6 bin tona indi. Bölgede 1987 yılında üretilen pamuğun %2.7si, patates’in %0.7’si yetiştirildi.
 

Yorumlar (0)
23
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30