İki kutup restleşiyor: ABD ve İran’dan soğuk savaş rüzgarı

2015’te imzalanan nükleer anlaşmanın yükümlülüklerinin bir kısmını yerine getirmeyi askıya aldığını açıklayan İran’ın ardından ABD’nin anlaşmadan çekildiğini bildirmesi ve bölgeye uçak gemisiyle birlikte B-52 bombardıman uçakları göndermesiyle alevlenen nükleer kriz, tarafların karşılıklı olarak restleşmesiyle devam ediyor.

Önceki gün İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan “Savaş istemiyoruz fakat ABD’nin aksine savaştan korkmayız. Onlardan farkımız bu” açıklamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump sert bir şekilde karşılık verdi.

Twitter üzerinden verdiği karşılık mesajında Trump, “İran savaşmak istiyorsa bu resmen İran’ın sonu olur” ifadelerini kullandı. “ABD’yi tekrar tehdit etme!” şeklinde konuşan Trump, İran’a ve dünyaya gözdağı vermeye çalıştı.

Donald Trump daha önce de yine Twitter üzerinden İran ile müzakereye oturma çalışmalarının olduğunu yalanlamış, “İran hazır olduğunda bizi arayacaktır” ifadelerini kullanmıştı. İran’ın ekonomisinin çöküşte olduğunu dile getiren Trump, “İranlılar için çok üzücü” şeklinde konuşmuştu.

ABD Başkanı son olarak Pazartesi günü Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı basın açıklamasında İran’ı tehdit etmiş ve İran’ın Ortadoğu coğrafyasında ABD’nin çıkarlarına ters düşen herhangi bir girişimde bulunulması halinde “çok büyük bir güçle” karşılaşacağını dile getirmişti.

İRAN ILIMLI AMA TEMKİNLİ

İki tarafın sert çıkışları arasında ılımlı denebilecek tek mesaj İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’den geldi. Daha önce de İran’ın “müzakere ehli” olduğunu dile getiren Ruhani, söylediklerini tekrarlamakla birlikte koşulların müzakereye uygun olmadığını belirtti. ABD ile İran arasında halihazırda sürmekte olan krizi değerlendiren Ruhani, “Bugünkü koşullar müzakereye uygun değil ve tercihimiz sadece direnmekten yana” ifadeleriyle İran’ın direneceğine dair uluslararası kamuoyuna teminat verdi.

ABD’DEN AĞIR YAPTIRIMLAR

ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından ilkinin Ağustos, ikincisinin de Kasım 2018’de uygulamaya konulduğu yaptırım paketleri İran’ı ekonomik açıdan darboğaza sokmuş ve İran’ın ABD harici ülkelerle yaptığı ticareti de zor duruma getirmişti. Yaptırımların yanı sıra ABD, İran’ın silahlı kuvvetleri olan İran Devrim Muhafızları’nı “terör örgütü” listesine alarak yasadışı ilan etmiş ve bölgeye “İran tehdidini frenlemek amacıyla” uçak gemisiyle birlikte B-52 bombardıman uçakları göndermişti.

Geçtiğimiz hafta ABD’nin ayrıca İran sınırına yakın bir bölgeye 120 bin asker konuşlandıracağı haberleri çıkmış fakat ABD Başkanı Donald Trump haberi yalanlayarak “Bölgeye asker gönderecek olsak 120 binden çok daha fazla göndeririz” ifadelerini kullanmıştı.

NÜKLEER FAALİYET ARTTI

İran, nükleer anlaşmanın yükümlülüklerini yerine getirmeyi askıya alma açıklamasının ardından “düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyum üretim kapasitesini” dört kat artırdığını duyurdu. Kapasitenin artırılmasını İran’ın resmi ajansı IRNA’nın İran Atom Enerjisi Kurumu sözcüsü Bahruz Kemalvendi’ye doğrulattığı bildirildi.

2015’te yapılan anlaşmaya göre İran sadece 300 kilogram düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyum üretebiliyordu. Yükümlülüklerin askıya alınması kararından sonra İran, 300 kilogramlık sınırın artık geçerli olmadığını duyurmuştu.