'İstenmeyen adam' krizinde kritik gün: Geri dönüşsüz noktadayız

AKP kulislerinde "Süreç idare edilebilir mi, onun üzerinde duruluyor. Son kararı Cumhurbaşkanı Erdoğan verecek" değerlendirmeleri yapılıyor.

Gündem 24.10.2021, 20:05
'İstenmeyen adam' krizinde kritik gün: Geri dönüşsüz noktadayız

Tutuklu iş insanı ve insan hakları savunucusu Osman Kavala’nın serbest bıraılması için 10 ülke büyükelçisinin yaptığı ortak çağrı sonrası Batı’yla ilişkilerinde "tarihi kırılma" yaşayan Ankara’da dikkatler AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında toplanacak cumhurbaşkanlığı kabinesine çevrildi.

Erdoğan’ın "Büyükelçilerin istenmeyen adam ilan edilmeleri için dışişleri bakanına talimat verdim"  açıklamasını yaptığı sırada Güney Kore'de olan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun büyükelçilerin bakanlığa çağrılıp uyarılmasıyla başlayan süreç hakkında kabine toplantısında bilgi sunması bekleniyor.

Çavuşoğlu’nun yurt dışında olduğu süreçte AKP yönetiminin Erdoğan’la gelişmeleri değerlendirdiğinin konuşulduğu AKP’de ise 10 ülkeyle iplerin koparılıp koparılmayacağı tartışması var. AKP kulislerinde "Büyükelçilerin Türkiye'nin içişlerine karışması büyük hataydı. Yine de süreç idare edilebilir mi, onun üzerinde duruluyor. Yoğun bir müzakere süreci yaşanıyor. Son kararı Cumhurbaşkanı Erdoğan verecek" değerlendirmeleri öne çıkıyor.

Erdoğan’ın büyükelçilerin "istenmeyen adam" ilan edilmesi için Dışişleri’ne talimat verdiğini kamuoyu önünde açıklamasının Dışişleri Bakanlığı’nın "elini-kolunu bağladığına" dikkat çeken diplomatik gözlemciler, "Bakanlık bu talimatı uygulamakla yükümlü. Erdoğan açıklama yaptığında hafta sonuydu. Türkiye'de ve Batı’da diplomatik misyonlar tatildi. Pazartesi; büyükelçiler için –istenmeyen adam- sürecinin başlaması kaçınılmaz" görüşünü dile getiriyor.

'GERİ DÖNÜŞÜN MÜMKÜN OLMADIĞI NOKTADAYIZ'
Peki Erdoğan’ı ikna etmek ya da bu krize bir çözüm bulmak mümkün mü? Türkiye'nin bir dönem Washington büyükelçiliği görevinde de bulunmuş olan emekli büyükelçi Namık Tan bu soruyu DW Türkçe'den Hilal Köylü'ye "Erdoğan’ın talimat vermesi hafta sonu oldu. Dışişleri henüz bir adım atmadı, atamaz da. Burada muhtemel bir Erdoğan’ı ikna süreci yürüyorsa bunu AKP'nin önde gelenleri, parti yönetimi yapabilir. Dışişleri Bakanlığı ya da bakan Mevlüt Çavuşoğlu tek başına bir şey yapamaz. Yine de geri dönüşünün mümkün olmadığı bir noktadayız" sözleriyle yanıtlıyor.

'DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI İŞLEVSİZ'
Tan’a göre Dışişleri Bakanlığı Erdoğan’ın talimatını yerine getirecek ve 10 ülkeye "En kısa zamanda büyükelçilerinizin ülkemizden ayrılmasını istiyoruz" notası verilecek. Dışişleri’nin Erdoğan’ı ikna edip edemeyeceğine ilişkin tartışmalar yapılırken kimi gerçeklerin gözden kaçırıldığını söyleyen Tan, "Dışişleri’nin hükümetin dış politika belirleme sürecinde ağırlıklı bir rolü ve fonksiyonu olmadığı büyükelçiler krizinden çok önce ortaya çıktı. Dışişleri işlevsiz. Bu yüzden şimdi Dışişleri’nin değil AKP yönetiminin ne yapacağını göreceğiz. Ama orda da genel başkan Erdoğan, bu unutulmamalı" diyor.

Tan, Dışişleri Bakanlığı resmi prosedürü başlattıktan sonra 10 ülkenin ancak "sessiz bir diplomasi" yürütmesiyle krizin çözülebileceğini düşünüyor. Tan, "10 ülkenin sessiz kalması çok zor; Türkiye'ye karşı hamle yapacaklar doğal olarak ama işlerse bir diplomasi onlar işletebilirler. Ankara ile Batı arasında böyle bir kırılma daha önce hiç yaşanmadı. Her durumda Türkiye'yi çok zor bir süreç bekliyor" diyor.

'TÜRKİYE AİHM KARARLARINI UYGULAMAK ZORUNDA'
Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite üyesi, emekli büyükelçi Erdoğan İşcan da Ankara ile Batı arasındaki gerilimin diyalogla çözülebileceği ancak Türkiye'nin AİHM kararlarını uygulamamakta ısrar etmesi durumunda ağır yaptırımlardan kaçamayacağı mesajı veriyor.

İşcan, büyükelçilerin Türkiye'ye ortak çağrı yapmasının eleştirilebileceğini ama "Kavala’yı serbest bırakın" demelerinin yanlış olmadığını söylüyor.

İşcan; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın "istenmeyen adam ilan edilecekler" çıkışıyla yaşanan gerilimden çıkış yolu olup olmayacağı konusunda da Batı’yı işaret ediyor. İşcan, "10 ülkeden bir ya da birkaçının Türkiye ile temas ederek diyalog yoluyla ortak çözüm aramayı önermeleri durumunda, Türkiye bakımından da iç kamuoyuna yönelik çıkış yolu yaratılmış olur. İstenmeyen kişi kararı geri alınabilir. Yoksa gelişmeler vahim yönde ilerler" diyor.

TÜRKİYE'Yİ BEKLEYEN YAPTIRIMLAR
İşcan’a göre Türkiye'nin üzerinde asıl durması gereken konu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) kararlarının uygulanması zorunluluğu. AİHM’nin Kavala’nın tutukluluğu konusunda Türkiye hakkında ihlal kararı verdiğini ve "derhal serbest bırakılması"nı istediğini hatırlatan İşcan, Türkiye'yi bekleyen yaptırım sürecine işaret ediyor:

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 30 Kasım’da toplanacak ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nden doğan yükümlülüklerini getirmediği için Türkiye hakkında ihlal prosedürü başlatacak. Bu bir yaptırım süreci. Batı ile gerginliğe şimdi çözüm bulunsa bile Türkiye'nin AİHM kararlarını uygulamamakta ısrar etmesi gerginliğin tırmanmasını kaçınılmaz kılacak.

Türkiye'nin Avrupa Konseyi toplantılarına dahil edilmemesi ve Türkiye'de uygulanan hak ihlallerinin uluslararası kamuoyuna daha sık bir şekilde deşifre edilmesi ile başlayacak yaptırım süreci Türkiye'nin Avrupa Konseyi'nden çıkarılmasına kadar uzuyor.

Yorumlar (0)
17
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7