İngiliz istihbarat raporları: Devrimci ve tehlikeli bir niteliğe sahip

British Library'de yer alan, İngiliz devletine ait artık gizliliği kaldırılmış istihbarat raporları ve resmi belgeler gündeme geldi. BBC Türkçe'de

10 Kasım 2019 Pazar 17:36
İngiliz istihbarat raporları: Devrimci ve tehlikeli bir niteliğe sahip

British Library'de yer alan, İngiliz devletine ait artık gizliliği kaldırılmış istihbarat raporları ve resmi belgeler gündeme geldi.

BBC Türkçe'den İrem Köker'in ulaştığı belgeler, Ekim ile Aralık 1919 arasındaki üç aylık dönemde, Türkiye'deki İngiliz yetkililerin Londra'daki makamlara Mustafa Kemal Atatürk ve Anadolu'daki henüz yeni yeni örgütlemeye başladığı hareketle ilgili gönderdiği raporları ve yaptıkları ilk değerlendirmeleri kapsıyor.

İngiliz istihbaratının 1919'un sonlarına doğru yaptığı ilk değerlendirmelerde, Mustafa Kemal ve Anadolu'da başlayan hareket "devrimci ve tehlikeli bir niteliğe sahip" olarak tanımlanırken, zıtlarının desteklenmesi ve rakibi olan hareketlerin bir araya gelmesinin teşvik edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Bundan 100 yıl önce hazırlanan İngiliz istihbarat raporları, İngilizlerin Mustafa Kemal hakkında bilgi toplama faaliyetlerinin, Mayıs 1919'da Samsun'a gitmesinin ve daha sonra Anadolu'da çeşitli kongrelerle bir mücadele örgütlemeye başlamasının ardından yoğunlaştığını gösteriyor.

Belgelerin hazırlandığı dönemde henüz Soyadı Kanunu'nu çıkmadığı için Atatürk'ten Mustafa Kemal veya Mustafa Kemal Paşa olarak bahsediliyor.

“DİRENİŞ HAREKETİNİ AZ ÇOK DOĞRU TEŞHİS EDEN BİLGİLERE SAHİP”
Bu dönemde yazılan raporlarda, İngiliz istihbaratının ağırlıklı olarak iki şekilde bilgi topladığı anlaşılıyor. Bunlardan ilkini, milli mücadeleye bağlı olduğu bilinen kişilerin iletişimlerinin dinlenmesi, ikincisini de İngiliz istihbarat ajanlarının sahada çeşitli kişilerle yaptıkları görüşmeler oluşturuyor.

Tarih Vakfı Başkanı ve İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Ö. Alkan, yazılan ilk raporlarda Atatürk'ün adının dahi doğru yazılmadığını belirterek, bu durumu, "Yerinden gelen istihbarat raporları Kemalist hareketi, milliyetçi hareketi, direniş hareketini az çok doğru teşhis eden bilgilere sahip. Fakat öte yandan bunların Londra'da nasıl yansıdığına baktığımızda, bunun ciddi şekilde ele alınmadığını görüyoruz" diye anlatıyor.

Alkan, Anadolu'da ortaya çıkan bu yapılanmanın o dönemde 'millici hareket' olarak adlandırıldığını ifade ediyor. İngiliz belgelerinde ise 'milliyetçi hareket' (nationalist movement) olarak nitelendiriliyor.

Son Güncelleme: 10.11.2019 17:36
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.