ABD Başkanı Donald Trump’ın girişimiyle kurulan Gazze Barış Kurulu (GBK), uluslararası arenada yeni bir krize yol açtı. Grönland üzerinden tırmanan ABD–Fransa gerilimi bu kez Gazze başlığına taşınırken, Fransa kurula katılmayı reddeden ilk ülke oldu. Trump ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u hedef alarak yeni bir gümrük vergisi tehdidinde bulundu.
Paris’ten Net Ret
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, pazartesi akşamı yaptığı açıklamada ülkesinin GBK’ye katılmayacağını duyurdu. Barrot, ret gerekçesini şu sözlerle açıkladı:
“Hayır demek zorundayız. Çünkü mevcut haliyle Barış Kurulu’nun tüzüğü Gazze'nin ötesine uzanıyor ve dolayısıyla Birleşmiş Milletler tarafından onaylanan barış planının kapsamını aşıyor.”
Barrot, kurulun mevcut yapısının Fransa’nın uluslararası taahhütleriyle bağdaşmadığını da vurguladı.
Trump’tan Macron’a Sert Sözler
Paris’in açıklamasının ardından gazeteciler Trump’a Macron’un kararı soruldu. Trump, Fransa liderini hedef alan sert ifadeler kullandı:
“Bunu mu söyledi? Kimse onu istemiyor çünkü çok yakında görevden ayrılacak. Eğer düşmanca davranırlarsa şarap ve şampanyalarına yüzde 200 gümrük vergisi koyarım, o zaman katılır.”
Trump’ın bu sözleri, ABD ile Fransa arasındaki diplomatik gerilimi daha da tırmandırdı.
Kurula Katılım Şartları Tartışma Yarattı
Trump’ın planına göre, savaş sonrası Gazze’nin yönetimi ve yeniden inşasını denetlemesi hedeflenen GBK’ye daimi üye olmak isteyen ülkelerden 1 milyar dolar katkı payı talep ediliyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu yaklaşık bir düzine ülke davet aldığını açıklarken, Fransa bu teklifi açıkça reddeden ilk ülke oldu.
Daha önce ABD’nin 60 ülkeye davetiye gönderdiği bilgisi basına yansımıştı.
Grönland Gerilimi Etkili Mi?
Paris–Washington hattındaki ilişkiler son haftalarda Grönland krizi nedeniyle zaten gergin seyrediyor. Fransa, Arktik adasına asker gönderen ülkeler arasında yer alırken Trump, geri adım atılmaması halinde Avrupa’ya yönelik gümrük vergilerinin artırılacağını açıkladı. Trump, 1 Şubat’tan itibaren yüzde 10’luk vergi uygulanacağını, Grönland’ın ABD’ye bırakılmaması durumunda bu oranın yüzde 25’e çıkacağını söyledi.
“İmzalar Davos’ta Atılacak”
Bloomberg’in aktardığına göre Trump, GBK’ye katılacak ülkelerin imzaları Dünya Ekonomik Forumu kapsamında Davos’ta atmasını bekliyor. Ancak birçok Avrupalı siyasetçi planın hukuki ve mali boyutları konusunda ciddi endişeler taşıyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İsrail ile ABD arasında kurulun yapısı konusunda görüş ayrılıkları bulunduğunu belirtirken, Türkiye ve Katar’ın olası katılımından rahatsızlık duyduğu kulislere yansıdı.
“BM’ye Alternatif Yapı” Endişesi
Eleştirmenler, Gazze Barış Kurulu’nun Birleşmiş Milletler’e alternatif, Trump’ın kontrolünde paralel bir yapı oluşturma riski taşıdığı görüşünde. Bloomberg, bazı ülkelerin mali denetimin tamamen Trump’ın yetkisinde olması ihtimaline sert tepki gösterdiğini aktardı.
GBK’nin yürütme kadrosunda ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner yer alacak.
