25.10.2021, 09:21

Allah Adına Katledilen İmam Ebu Hanife-1

Ona sevenleri, “en büyük imam” dediler. O, İmamı Azam idi. İmam, öncü demektir. Bir başka deyişle önder… Evet, o pek çok yeni düşüncenin, yeni yorum ve yaklaşımın öncüsüdür. Öncü olmak büyük bedeller ödemeyi gerekli kılan tarihsel bir seçimdir. O böylesi bir seçimin eşsiz öznesi olmuş bir düşünce ve eylem yiğididir. Yaşam öyküsünü öğrendiğinizde etkilenmemeniz olanaksızdır.

Ona neden “Ebu Hanife” denildiğine ilişkin ise iki görüş var:

Yanında bir divit yahut yazı hokkası / mürekkep kabı ile dolaştığı için kendisine Ebu Hanife denildi. Niye ki, “hanîfe” sözü Iraklılar arasında bu anlamda kullanıyordu. “Ebu” sözü ise bilindiği üzere “babası” anlamına geliyor. Hokkanın babası/ Hokka babası gibi demek olan Ebu Hanife için öbür görüş de şudur:

Ebu Hanife, hanif sözünün sözlük anlamından hareketle, doğruluktan ve haktan ayrılmayan kimse demektir.

Ancak kimileri onun Hanife adında bir kızının olduğunu dolayısıyla Ebu Hanife sözünün Hanife’nin babası anlamına geldiğini ileri sürmüşlerdir. Ne var ki bu bilgi kesin olarak yanlıştır. Onun kız çocuğu yoktur. Yalnızca “Hammad” adında bir oğlu vardır.

Gerçek adı Sabit oğlu Numan’dır. Arapça söyleyişle Numan bin Sabit…

Kökenleri Afganistan’a, Kabil’e dayanır. Dedesi Zûta, Kabillidir. Hazreti Ali döneminde Kûfe’ye gelip yerleşmiştir.

Ebu Hanife 699 yılında Kûfe’de doğuyor.

Ailesi ticaretle uğraşan varlıklı bir ailedir. Kendisi de önceleri ticaretle uğraşmış ve kumaş tüccarlığı yapmıştır. Bir süre sonra dinsel bilgiler alanında çalışmalar yapmaya başlamıştır. Fakat ticari işlerinden tümüyle ayrılmış değildir. Ortakları aracılığıyla o alanda da çalışmalarını sürdürmüştür.

Ebu Hanife’nin yaşamı maddi zorluklardan uzak geçmiştir. Başta öğrencileri olmak üzere pek çok kimseye yardımda bulunmuştur. Son derece eli açık biri olduğu anlaşılmaktadır.

Torunu İsmail’in aktardığına göre Ebu Hanife’nin babası Sabit Hazreti Ali ile görüşmüş ve onun duasını almıştır.

Ebu Hanife’nin ailesi Fars kökenlidir. Ancak kendisi Kûfe’de doğup büyümüş olduğundan Arap dilini çok iyi bilmektedir. Arap dilinin inceliklerine egemen olması yapacağı çalışmalar için çok önemli bir özellik olarak öne çıkmıştır.

Ebu Hanife, İslam dininin inanç, ibadet ve öbür uygulamaları (muamelat) alanında yüksek bir uzmanlığa erişmiştir. Ancak onun en çok öne çıkan özelliği fıkıh alanında yaptığı çalışmaları, verdiği hükümleri, geliştirdiği yorumları ve çığır açan yaklaşımlarıdır. Fıkıh, gerçekte ve başlangıçta inanç, ibadet, muamelat ve ukubat alanını içeren genel bir adlandırma idi. Nitekim ona nispet edilen “Fıkh- ı Ekber” aslında itikadi başka bir deyişle inançla ilgili konuları içerir. Ama işte adı Fıkh-ı Ekber’dir. Sonradan fıkıh yalnızca “İslam hukuku” denilen alanı belirtmek üzere kullanılan bir terim oldu.

Ebu Hanife, büyük ve eşsiz bir İslam hukuk bilgini olarak kabul edilir.

Bu arada gerçeği belirtelim ki İslam hukuku, Müslümanların ürettiği hukuk olarak anlaşılmalı. Kur’anî hukuk olarak görülmemeli. Niye ki Kur’an’dan genel ve kapsamlı bir hukuk sistemi üretmek pek de olanaklı değildir. Nitekim bundan ötürüdür ki İslam hukukçuları iki öbeğe ayrılır. Akılcılar ve nakilciler ya da ehl-i rey ve ehl-i hadis.

Ehl-i hadis, Kur’an’a ek olarak, Hazreti Muhammed’in sözleri olarak nitelenen on binlerce sözden hukuki kuralar ve ilkeler çıkarmaya çalışmıştır. Bu sözlerin sağlamlığı ve gerçekten Hazreti Muhammed’in olup olmadığı sürekli bir tartışma konusu olmuştur. Ebu Hanife bu tartışmada ehl-i hadis denilen öbeğin savlarına çoğunlukla karşı çıkan bir tutuma sahip olmuştur. Çünkü o, ehl-i rey akımındandır. Ehl-i rey öbür deyişle akılcılar, karşıtlarınca çok ağır ithamlara da muhatap kılınmışlardır. Bunlar arasında doğrudan doğruya tekfir edilme de vardır.

Rey ehli, hukuki sorunlara çözüm üretmede Kur’an’ı ve aklı önceler. Hadislere çok nadiren başvurur. Hadisleri hukuki bir kaynak olarak görmez. Zira güvenilir kabul etmez.

Ebu Hanife hukuki çalışmalarında akla çok büyük önem vermiş ve onu daima öncelemiştir. O İslam bilginleri arasında en akılcı olanlardandır. Kıyas yöntemine çokça başvurmuştur. Eleştirel düşünce onun yol ve yönteminin ana öğesi olmuştur. Bundan ötürü de çok çeşitli suçlamalara maruz kalmıştır.

Sürecek…

Yorumlar (4)
yusuf yarma 1 ay önce
devamı gelsin hocam saygılar
Bahtiye Davutoğlu 1 ay önce
Devamını bekliyoruz.Bir de abdestle ayakları mesh konusunu isterseniz çok sevinirim .Sizi ilgiyle takip ediyorum ve öneriyorum.
Hasan Ali 1 ay önce
Devamını bekliyoruz Hocam.
İbrahim AKKUŞ 4 hafta önce
İslam tarihinde karanlıkta bırakılan bir mücevheri ortaya çıkarmak için çaba göstermeniz güzel bir duruş
.. İyi ki varsınız
17
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7